ที่มาของ ลําโพงฮอร์น

ลําโพงฮอร์น

ที่มาของ ลําโพงฮอร์น – ลำโพงฮอร์น (horn ) คือลำโพงที่ปากแตรอยู่ข้างหน้า ตัวดอกลำโพงอยู่ภายใน ยิงเสียงทะลุปากแตรออกมา ปัจจุบันปกติปากแตรมักทำด้วยไม้เป็นหลักแต่อดีตมีการทำด้วยเหล็กเช่นกัน ปากแตรนั้นอาจเป็นช่องใหญ่ช่องเดียวปาก เดียวหรือซอยย่อยเป็นหลายปากร่วมเคียงกันโดยใช้ตัวลำโพงเดียวกัน มีเหมือนกันที่เรียงปากแตรติดกันเป็นพวง แต่ละปากมีดอกลำโพงของตัวเอง (เป็น multiple )

          ที่มาของลำโพงฮอร์น ในอดีตที่ภาคขยายเสียงเป็นเครื่องหลอด กำลังขับไม่ถึง 10 วัตต์ การจะให้เสียงดังในทิศทางที่ตัวเองต้องการมากที่สุด ก็ต้องรวบรวมเสียงที่กระจายรอบทิศของดอกลำโพงหนึ่ง ( เป็น 360 องศา ) ซึ่งกว่า 80 เปอร์เซ็นต์สูญเปล่าอย่างสะเปะสะปะโดยมีแค่ 20 เปอร์เซ็นต์ที่ตรงมายังผู้ฟัง (ไม่ว่าคนเดียวหรือหมู่คน) การใส่ปากแตรเข้าไปที่หน้าดอกลำโพงจะช่วย “รวบรวม” พลังเสียงทั้งหมดให้ยิงไปในทิศเดียวที่ต้องการจึงได้เสียงที่ดังขึ้นมากเหมือนเราเอามือป้องปากตะโกนย่อมดังและยิงไกลกว่าตะโกนเปล่าๆ ยุคแรกเมื่อกว่า 50 ปีมาแล้วลำโพงฮอร์นมีการใช้ในบ้าน, ในโรงหนัง,โรงละคร ระบบเสียงสาธารณะบนเวทีกลางแจ้ง ปากแตรมีทั้งยิงตรงหรือทำเป็นงวงโค้งวนตลบเดียวหรือมากกว่า

          ลำโพงฮอร์นในปัจจุบัน ทุกวันนี้การใช้ลำโพงฮอร์นน้อยลงมาก เป็นเพราะเครื่องขยายเสียงมีกำลังขับสูงขึ้นมาก กำลังขับ 200 W RMS/ข้าง ที่ 8 โอห์มถือเป็นเรื่องธรรมดา ขนาด 500W หรือ 1000W/ch ก็มีให้เห็น อีกทั้งราคาเครื่อง ขยายก็ถูกลงมากสามารถใช้ตู้ลำโพงปกติธรรมดาเรียงดอกลำโพงหลายๆดอกในแนวตั้ง ทำเป็นตู้ทรงสูงแล้วนำตู้นี้ 2- 3 ตู้มาวางตั้งเอียงทำมุมกัน 2-3 มุมเพื่อยิงเสียงเป็นมุมกว้างเท่าใดก็ได้ (เรียกว่าระบบ phase array ) สามารถเพิ่มจำนวนเครื่อง ขยาย จำนวนลำโพง phase array ได้อย่างไม่รู้จบ อีกทั้งปรับแต่งเปลี่ยนแปลงมุมกระจายเสียงได้คล่องตัว ยืดหยุ่นได้สูงสุด

ข้อเสียของลำโพงฮอร์น

  1. ออกแบบค่อนข้างยากที่จะไม่ให้เกิดเสียงอู้ก้อง
  2. เกะกะ เปลืองวัสดุ ต้นทุนสูง ราคาแพง หนัก ขนย้ายยาก
  3. ถ้าฮอร์นกระจายในแนวนอน จะยิ่งฉีกห่างจากดอกลำโพงที่ยิงหน้าตรง ( ลดความเป็น point source ) ตัวโน้ตเสียง กระจายหัวไปทาง ตัวไปทาง
  4. มิติเสียง ทรวดทรงเสียงแย่ลง

ข้อดีของลำโพงฮอร์น

  1. เพิ่มระดับเสียง ( acoustic gain )
  2. เจาะจงมุมยิงเสียงได้
  3. ช่วยลดการก้องภายในห้อง
  4. ไม่ต้องเร่งวอลลูมมาก ลดความเพี้ยนภาคขยาย
  5. ไม่ต้องใช้ภาคขยายกำลังขับสูงๆ ประหยัดได้
  • ช่วยให้เครื่องเสียงจากฮอร์นมากลมกลืนกับเสียงจากดอกลำโพงยิงตรงได้ดีขึ้น กรณีที่วางปากฮอร์นในแนวตั้งให้มุมกระจาย เสียงกว้างขึ้นในแนวตั้ง ( เป็น point source ดีขึ้น ) ( แต่ถ้าวางในแนวนอนปกติอย่างที่ทำๆกันจะกลายเป็นข้อเสียทันทีดังกล่าวแล้ว )

ในแง่ของมิติเสียงที่ได้จากลำโพงฮอร์น

          เรียนตรงๆว่าได้ฟังลำโพงฮอร์นมาไม่ใช่น้อย ทั้งลำโพงบ้านใหญ่-เล็ก วางหิ้ง วางพื้น ราคาเป็นหมื่นถึงเป็นล้าน ลำโพงฮอร์นโรงหนัง ฮอร์นในการแสดงบนเวที ในดิสโกเธค เวทีกลางแจ้ง ในสตูดิโอ ฯลฯ ไม่เคยพบว่ามีคู่ไหนเลยที่จะให้ทรวดทรงชิ้นดนตรีได้เป็น 3 มิติ มีแต่ฟุ้งๆแบนๆบิดเบี้ยวทั้งนั้น ตำแหน่งชิ้นดนตรีในวงก็แค่พอได้ไม่ขนาดชัดเป๊ะ ไม่นิ่ง วอกแวก ลำดับตื้นลึกในเวทีก็เป็นหลอกๆอย่างเก่งก็ 2 แถว กระดานเรียงหนึ่ง ยิ่งสูง-ต่ำไม่ต้องพูดถึงเลยพูดง่ายๆว่า ด้านมิติรับไม่ได้

สเกลของชิ้นดนตรี ก็เป็นอีกกรณีที่ลำโพงฮอร์นตกม้าตาย ความใหญ่-เล็กของชิ้นดนตรีดูบิดเบือนไปหมด บางครั้งขนาดเครื่องดนตรีใหญ่เกินจริงมาก บวม ฟุ้ง ยืด หรือควรเล็กก็ไม่เล็ก อีกจุดที่รับไม่ได้ในด้านสุ้มเสียง ในอดีตลำโพงฮอร์นมีปัญหามากกับเสียงอู้ ก้อง แปล๋น แต่ปัจจุบันการออกแบบสรีระของฮอร์นและการเลือกใช้วัสดุ การจำกัดช่วงความถี่ที่ให้ฮอร์นทำงานได้ช่วยหลีกหนีเสียง อู้ ก้อง จนแทบหมด นอกจากลำโพงฮอร์นประเภทถูกๆมือใหม่หัดขับ ยี่ห้อโนเนมเท่านั้น บ่อยๆที่พวกนี้ต้องอาศัย EQ ช่วยแก้แต่จริงๆแก้ไม่ได้ จะไปทำให้โครงสร้างของความถี่เสียง,ตัวโน้ต เสียไปหมด

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *